Son Eklenenler

17 Nisan 2019 Çarşamba

yakupcetincom

İstridye Mantarı Üretimi

Makale İçerikleri 


  1. İSTİRİDYE MANTARI
  2. Ağaç kütüklerinde İstiridye mantarı üretimi 
  3. Kütüklerin hazırlanması
  4. Plastik Torbalarda İstiridye Mantarı Üretimi
  5. Kompost hazırlığı
  6. İSTİRİDYE MANTARI KOMPOST FORMÜLLERİ
  7. Pastörizasyon, sterilizasyon
  8. Haşlama yöntemi
  9. Buharla pastörizasyon
  10. Yüksek basınçlı buhar sterilizasyonu
  11. KAVAK (İSTİRİDYE) MANTARI KOMPOSTUNUN HAZIRLANMASI 
  12. Kompostta İstiridye Mantarı Üretimi 
  13. İstiridye Mantarının Özellikleri ve Yararları 
  14. Kaynakça


İSTİRİDYE MANTARI

İstiridye mantarı ilk kez Almanya'da 1. Dünya Savaşı sırasında geçim sağlamak amacıyla ekimi yapılmıştır. Günümüzde dünya çapında ticari bir besin olarak üretilmektedir. İstiridye mantarının geniş, istiridyeye benzeyen bir baş bölümü vardır.

Ortalama çapı 5 cm ile 25 cm arasında değişir. Doğal örneklerinin renkleri beyazla gri veya meşe kabuğu rengiyle koyu kahverengi arasındadır.

İki türlü üretim olmaktadır. 

1-Ağaç kütüklerinde üretim 
2-Plastik torbalarda (Kompost) üretim

Ağaç kütüklerinde İstiridye mantarı üretimi 
 
İstiridye mantarı genellikle geniş yapraklı yumuşak odunlu (kavak, ıhlamur, söğüt) ağaçlarda hızlı; sert odunlu (meşe, kayın, gürgen gibi) ağaçlarda misel gelişimi yavaş olur. Buna karşılık kütüklerde gelişim süresi genellikle çevre şartlarına ve ağaç türüne göre değişir. 

Kütüklerin hazırlanması
Kütük yetiştiriciliğinde kullanılacak olan kütüklerin yeni kesilmiş sağlam ve sağlıklı
olmaları tercih edilir.

Aşılama için en uygun zaman ilkbahar ve sonbahar mevsimleridir. 15-20 cm çapındaki kütükler 30-50 cm uzunluğunda kesilir. Kütükler daha önceden kesilmiş ve kuru ise birkaç gün su içerisinde bekletilerek kütüklerin su çekmesi sağlanır eğer yeni kesilmiş ise bu işleme gerek yoktur.

Yeterli neme sahip olan kütükler uç kısımlarından itibaren 3-5 cm lık bir kısım testere ile kesilerek çıkartılır. Kütüğün kesilen kısmına 100 gr misel yayılarak, kesilen 3-5 cm lik kısım üzerine çivi ile tutturulur ve kütükler naylon poşetlere sarılarak 1-1,5 ay süre ile 25 ºϹ de karanlık bir ortamda misellerin gelişmesi sağlanır.
Bir başka yöntem olarak kütükler üzerinde 2-2,5 cm çapında 5-6 cm derinliğinde olacak şekilde delikler açılır. (15-20 cm çapında 40-50 cm uzunluğundaki kütüklere 6-10 adet delik yeterlidir) her bir kütük için 10-120 gr misel (tohum) gelecek şekilde delikler miselle doldurulur ve kütükler naylon poşetlere sarılarak misel gelişmesi için gelişme odalarına alınır. misel gelişme dönemi sonunda kütükler mantarın oluşabilmesi için üretim alanına taşınır.

Plastik Torbalarda İstiridye Mantarı Üretimi

Kompost hazırlığı: 
İstiridye mantarı orman ve tarımsal yan ürünlerin kullanılarak hazırlanılan kompostlarda kolaylıkla üretile bilinmektedir.

Kavak, Kayın, meşe, akağaç vs. gibi ağaçların kaba ve ince talaşlarında sap ve saman, mısır koçanı gibi tarımsal yan ürünler temel materyal olarak kabul edilmektedir. Kompost hazırlığının ilk aşamasında kullanılacak olan materyaller homojen olarak karıştırılarak pastörizasyona hazırlanır.

İSTİRİDYE MANTARI KOMPOST FORMÜLLERİ
1- %45 talaş + %45 sap-saman + %10 kepek +%2CaCO
2- %90-95 sap-saman + %5-10 kepek
3- Pamuk tohumu kabuğu + %2 CaCO
4- %50 mısır koçanı + %50 sap-saman
5- İlk defa kompost yapacaklar sadece saman kullanabilir. Tecrübe edindikten sonra, samanı daha güçlü hale getirmek ve daha fazla verim alabilmek için, samanın içerisine %15 kepek, %25 pamuk tohumu veya pamuk küspesi ya da parçalanmış mısır koçanı, %2 kadar da kartonpiyer alçısı koyabilirsiniz.

Pastörizasyon, sterilizasyon

Hazırlanmış olan İSTİRİDYE MANTARI kompost, mantara rekabet edecek olan organizma ve mikro organizmalardan arındırılması gerekmektedir. Bunun için pastörizasyon veya sterilizasyon işlemi yapılması gerekir. Pastörize işlemi işletme yapısına göre farklılıklar göstermektedir. Bunlar;

1- Haşlama yöntemi
2- Buharla pastörizasyon
3- Yüksek basınçlı buharla sterilizasyon

Haşlama yöntemi

Genellikle sap, saman kültürlerinde kullanılan ve küçük işletmelerin uygulamış oldukları basit bir yöntemdir. Bu yöntemin prensibi 200 litrelik varil veya özel olarak yapılmış haşlama kazanların içerisinde kompostun haşlanarak sterilize edilmesidir. Bunun için varillerin dip kısmından 10-15 cm yükseklikte ızgara yerleştirilerek içerisine konulacak olan tel örgü sepetin aşağıya inmesi engellenir.

Daha önceden hazırlanmış olan sap saman karışımı kuru halde tel örgü sepetlere doldurularak varillere daldırılır varilin kapağı kapatılır ve ısıtılır sıcaklık 75-80 ºC de 1 saat bekletilerek pastörizasyon işlemi tamamlanır. Daha sonra sepet varilden çıkartılarak bir müddet ortam suyunun direne olması sağlanır ve kompostun soğuması sağlanır.

Buharla pastörizasyon

Pastörize odası bulunan büyük ve ortaya işletmelerde uygulanan yöntemdir. Burada materyaller daha önceden ıslatılarak birkaç gün karıştırılır ve kasalara doldurularak veya kütle şeklinde pastörize odasına doldurulur. Bu işlem 60 ºC de 12 saat veya 70 ºC de 4 - 6 saat bekletilerek yapılır.

Yüksek basınçlı buhar sterilizasyonu

Bu sistem genellikle kavanoz (plastik-cam) kültürlerinde ve polipropilen torbalarda yapılan üretimlerde kullanılır. Hazırlanan kompost 1-1,5 lt. kavanozlara veya 1-3 kg lık polipropilen torbalara doldurularak 1,5 saat 121 ºC de yüksek basınç ve sıcaklıkta tutularak sterilize edilir. Sterilize edilen kompost 25 ºC ye kadar soğutularak ekim yapılır


KAVAK (İSTİRİDYE) MANTARI KOMPOSTUNUN HAZIRLANMASI 
Ekim yapmadan önce samanı elinizle sıktığınız zaman su damlamayacak şekilde suyun süzülmüş olması gerekir. Naylon torbanıza önce 10 cm kadar saman doldurun, onun üzerine yaklaşık 10 gr tohum serpin. Tekrar 10 cm saman, yine araya tohum serpin. Tohum bitene kadar bu işi tekrarlayın. En sonunda torbanın ağzını bağlayın. Üzerine toplu iğneyle rastgele delikler delin. İğneden daha büyük delik delmeyin. Delikler sineklerin giremeyeceği kadar ince olmalı.

Kompostta İstiridye Mantarı Üretimi 
Kompostlar ışık almayan ve ortalama 25 ºϹ sıcaklıkta, nemli ortamda bekletilir. Tohumlar birkaç gün içinde faaliyete geçip üreyecek ve torba gittikçe beyaz bir görünüme bürünecek. Yaklaşık bir ay sonra torbanın üzerine mantar çıkış delikleri açılır. Temiz bir maket bıçağıyla veya jiletle artı şeklinde birkaç santimlik çizikler atarak bu işi yapabilirsiniz. Mantarlar bu deliklerden çıkarken naylonu esnetip deliği istediği büyüklüğe genişletir.

Tohum ekiminden itibaren 1-1,5 ay gibi bir zaman içerisinde mantarlarınız çıkmaya başlayacaktir. Mantarlarınız çıkmaya başlayınca sabah akşam mantarların üzerlerine püskürtme su sıkmayı unutmayınız. Aşırı su vermekten kaçının. Ortamınız yeterince nemliyse su püskürtmenize gerek yoktur. İstiridye mantarı yüksek ve düşük sıcaklıklara kolay adapte olmaktadır. Dayanıklı olması sebebiyle kimyasal ilaç kullanmaya gerek yok, dolayısıyla organik üretilebiliyor. İstiridye mantarının besin değeri diğer kültür mantarı türlerine göre daha yüksektir. İtiridye Mantarı üretimini yapan kişiler mantarlar çıkmaya başladığından itibaren maskesiz çalışma yapmamalıdır. Aksi halde astım, bronşit gibi hastalık risklerine maruz kalabilirler.

10-25 cm çap büyüklüğü alan mantarlar hasat edilirler. Eğer bu büyüklükteki mantarlar hasat edilmeden bırakılacak olurlarsa şapka ve sap uzaması hızla devam eder, şapkada çatlama ve yırtılmalar olur. Sap iyice uzar, şapka rengini kaybeder. Bir süre sonra şapkanın kenarlarına grilik kayar ve dışa doğru kıvrılır. Mantarda şapkaların kıvrılması külah olması ve renk kaybetmesi arzu edilmez.
İstiridye Mantarının Özellikleri ve Yararları 

100 gr. istiridye mantarında; 45,65 kalori ve 8,9 mg. Kalsiyum, 1,9 mg. Demir, 17 mg. Fosfor, 0,15 mg. vitamin B1, 0,75mg. vitamin B12, 12,40 mg C vitamini bulunur. - Anti kanser, bağışıklık sistemi güçlendirici, antiviral, antibiyotik ve kolesterol düşürücü özelliklere sahiptir. 

- Et ve baklagillere eşdeğer protein içeriğine sahiptir. 
- İnsan vücudu için gerekli olan kalsiyum, fosfor ve demir gibi tüm mineral tuzlar, sığır ve tavuk etinde bulunanların iki katı düzeyindedir. 
- Tüm mantar türleri içerisinde en yüksek B1 ve B2 vitaminleri miktarına sahiptir. - Sebzelere nazaran 5-10 kat daha fazla" niasin" içerir. 
- Karaciğer hariç tüm et ve sebzelerden daha fazla "folik asit" içerir. 
- Şeker ve tansiyon sorunu olanlara tavsiye edilir. 
- Düşük nişasta, yağ ve kalori içerdiği için obezite, şeker ve hipertansiyon hastalarıyla, çok az sodyum içermesinden dolayı nefrit ve kalp rahatsızlığı olanlar için tavsiye edilir. 
- Düzenli olarak tüketildiklerinde hastalıklara karşı vücut direncini artırarak bağışıklık sistemini güçlendirir. 
- Yenilenebilir mantar türleri içerisinde sadece istiridye mantarı, kandaki kolestrol seviyesini düşüren " Lovastatin" (Diyet yolu ile vücuda alınan bu madde, kolesterolün üretimini engelleyerek kandaki kolesterolün azalmasını sağlar.) adlı etken maddeyi içerir. 
- Anemi düşmanıdır. - Kan dolaşımını düzenliyor ve damar tıkanıklıklarını önler. 
- Tansiyona iyi geldiği doktorlar tarafından belirtiliyor. 
- İstiridye mantarının kolestrolü düşürücü özelliği tüm tıp dünyasında kabul görmektedir. 
- Yağ oranı çok az olan bu tür mantarlar en sağlıklı diyet listelerinin başında gelir. 
- İstiridye mantarının bağırsakların daha düzenli çalışmasına büyük katkı sağlar.
- İçerisinde bulunan "Lentinian" adı verilen maddenin tümörleri azalttığı belirtilmektedir. 
- Damar sertliği, Beyin Kanamaları ve enfeksiyonlara karşı koruyucudur. 
- Düzenli tüketimi ile çocukların gelişimine büyük katkı sağlar. 
- Yüksek miktarda C ve D vitaminleri içerir. 
- İstiridye mantarı içerisindeki maddeler sayesinde vücutta bulunan hücre yenileyici glutatyon denilen maddenin düzeyini yükseltir. 
- Özellikle karaciğer, böbrek, kalp ve beyin hücrelerinin yaşlanmasını geciktirici etkiye sahiptir. 
- Kırmızı ette bulunan ve kırmızı ete lezzetini veren amino asitlerden lizin ve glutomat, istiridye mantarına da lezzetini vermektedir. 
- Yüksek orandaki lif içeriği nedeni ile bağırsakların düzgün çalışmasını ve yararlı bakterilerin çoğalmasını sağlayan prebiyotik etkisi vardır. 
- İçerdiği yüksek oranda folik asit adlı vitamin sayesinde kansızlığı önler. 
- Yüksek potasyum içermesi nedeniyle tansiyon düşürücüdür.

Kaynakça:Semra TÜRKMEN

Sitemizdeki yeni içerikleri E-posta adresinizle takip edin :